ติดโซล่าเซลล์ออนกริดบ้านตัวเองต้องขออนุญาตอะไรบ้าง ครบทุกขั้นตอนก่อนเปิดระบบ

ออนกริดกับออฟกริด ต่างกันตรงไหน และทำไมออนกริดถึงต้องขออนุญาต

ก่อนเดินเรื่องใดๆ ต้องรู้ว่าระบบที่จะติดเป็นประเภทไหน เพราะออฟกริด (แยกจากสายการไฟฟ้าทั้งหมด) ไม่ต้องขออนุญาตการไฟฟ้า แต่ออนกริดที่ต่อขนานกับสายเมนบ้านและกริดของการไฟฟ้าต้องผ่านกระบวนการอนุมัติทุกขั้น

ออนกริดคืออะไร ทำไมถึงต้องแจ้งการไฟฟ้า

ระบบออนกริด คือการต่อแผงโซล่าเซลล์เข้ากับสายไฟบ้านที่ยังเชื่อมอยู่กับกริดของการไฟฟ้า กระแสไฟไหลสองทิศทาง — ช่วงกลางวันที่แผงผลิตได้มากกว่าที่ใช้ ไฟส่วนเกินจะไหลย้อนกลับออกไปในสายส่ง

ตรงนี้คือเหตุผลหลักที่การไฟฟ้าต้องรู้ก่อน ช่างไฟฟ้าที่ทำงานบนเสาสายส่งในบริเวณนั้นอาจสัมผัสสายที่ "ควรจะดับ" แต่กลับมีกระแสจากแผงโซล่าของบ้านใกล้เคียงไหลอยู่ ความเสี่ยงนี้ไม่ใช่เรื่องกฎระเบียบเปล่าๆ แต่เป็นเรื่องความปลอดภัยของชีวิตคนที่ทำงานบนสายจริงๆ

ออฟกริดไม่ต้องขออนุญาต แต่มีข้อจำกัดที่ต้องรู้

ระบบออฟกริดแยกตัวออกจากกริดของการไฟฟ้าโดยสมบูรณ์ มีแบตเก็บพลังงาน ไม่มีไฟไหลกลับเข้าสายส่ง ดังนั้นไม่ต้องยื่นเรื่องการไฟฟ้า แต่ถ้าบ้านยังมีมิเตอร์ปกติอยู่ด้วย ต้องแน่ใจว่าระบบออฟกริดแยกวงจรออกจากสายเมนอย่างสมบูรณ์ ไม่ใช่แค่ "ตั้งใจ" ว่าจะไม่ขนานกัน เพราะถ้าต่อผิดวงจรและไฟรั่วกลับเข้ากริด ความรับผิดชอบยังตกอยู่ที่เจ้าของบ้าน

งานบนหลังคาก็ยังต้องระวัง แม้ไม่ต้องขออนุญาตการไฟฟ้า แต่ถ้าต้องเจาะหรือเสริมโครงสร้าง บางพื้นที่มีข้อกำหนดตาม พรบ.ควบคุมอาคารที่ต้องดูด้วยเช่นกัน

หน่วยงานที่ต้องเดินเรื่อง มีกี่เจ้าและเดินลำดับไหน

ระบบออนกริดบ้านพักอาศัยต้องผ่านหน่วยงานหลักสองถึงสามเจ้าขึ้นอยู่กับพื้นที่และขนาดระบบ เดินผิดลำดับเสียเวลาย้อนกลับมาเริ่มใหม่

การไฟฟ้านครหลวง (MEA) หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) — เจ้าแรกที่ต้องติดต่อ

บ้านในกรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ ติดต่อ MEA บ้านในจังหวัดอื่นทั่วประเทศติดต่อ PEA เขตพื้นที่ที่รับผิดชอบมิเตอร์บ้านนั้น เอกสารที่ต้องยื่นในขั้นนี้ประกอบด้วย:

• คำขอเชื่อมต่อระบบไฟฟ้า (Grid Connection Application) ตามแบบฟอร์มของการไฟฟ้าแต่ละแห่ง
• Single Line Diagram ของระบบโซล่าเซลล์
• สเปกชีตอินเวอร์เตอร์และแผงโซล่าเซลล์
• เอกสารสิทธิ์และตัวตนเจ้าของบ้าน

การไฟฟ้าจะพิจารณาก่อนว่าจุดเชื่อมต่อในพื้นที่นั้นรองรับได้ไหมทางเทคนิค ถ้าผ่านขั้นนี้แล้วค่อยดำเนินการต่อ ไม่ใช่ซื้ออุปกรณ์ก่อนแล้วค่อยมาถามทีหลัง

#3

ออนกริด ไมโครอินเวอร์เตอร์ 4/6.5/10.5KW Grid Tie Inverter ไม่จำเป็นต้องเริ่มแบตเตอรี่ MPPT วางซ้อนกันได้ พลังงานแสงอาทิตย์

4.7฿4,760ขาย 71

ไมโครอินเวอร์เตอร์ Grid Tie อีกรุ่น ราคาเข้าถึงได้กว่า — ให้ผู้อ่านเห็นว่าอุปกรณ์ออนกริดมีหลายระดับ แต่ทุกตัวต้องผ่านขั้นตอนขออนุญาตเหมือนกัน

ดูสินค้า

สำนักงานเขตหรืออบต. — ใบอนุญาตก่อสร้างสำหรับโครงสร้างหลังคา

ถ้าการติดตั้งต้องเจาะหลังคาหรือเสริมโครงสร้างเพื่อรับน้ำหนักแผง บางพื้นที่ต้องยื่นขอใบอนุญาตก่อสร้างเพิ่มเติมกับสำนักงานเขตหรืออบต.ที่ดูแลพื้นที่นั้น อาคารที่ควบคุมตาม พรบ.ควบคุมอาคารต้องผ่านขั้นนี้ก่อนขึ้นนั่งร้าน ช่างที่มีประสบการณ์งานออนกริดจะรู้ว่าบ้านแบบไหนต้องขอเพิ่ม

DEDE หรือ กกพ. — กรณีระบบขนาดใหญ่เกินเกณฑ์

บ้านพักอาศัยทั่วไปที่ติดระบบไม่เกิน 10 kWp มักไม่ต้องยื่นขอใบอนุญาตผลิตไฟฟ้าจาก กกพ. แยกต่างหาก กระบวนการอยู่ในขอบเขตของการไฟฟ้าพื้นที่เป็นหลัก แต่ถ้าระบบใหญ่กว่านั้นหรือตั้งใจขายไฟเชิงพาณิชย์ ต้องยื่นเพิ่มกับ กกพ. ซึ่งเป็นคนละกระบวนการและใช้เวลานานกว่ามาก

เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนยื่นเรื่องการไฟฟ้า

การไฟฟ้าแต่ละเขตอาจมีแบบฟอร์มต่างกันเล็กน้อย แต่เอกสารหลักที่ต้องมีทุกกรณีมีชุดเดียวกัน เตรียมไว้ก่อนล่วงหน้าจะได้ไม่ต้องวิ่งหลายรอบ

เอกสารสิทธิ์และตัวตนเจ้าของบ้าน

ชุดนี้ยืนยันว่าคนที่ยื่นเรื่องเป็นเจ้าของมิเตอร์จริง ประกอบด้วย:

• สำเนาโฉนดที่ดินหรือเอกสารสิทธิ์
• สำเนาบัตรประชาชนเจ้าของบ้าน
• สำเนาทะเบียนบ้าน
• สำเนาใบแจ้งค่าไฟฟ้าเดือนล่าสุด (เพื่อยืนยันหมายเลขมิเตอร์)

เอกสารชุดนี้เตรียมได้เองโดยไม่ต้องรอช่าง และควรถ่ายสำเนาไว้หลายชุดเพราะต้องใช้ในหลายขั้นตอน

เอกสารเทคนิคระบบโซล่าเซลล์

ส่วนนี้ต้องได้จากช่างหรือบริษัทติดตั้ง เพราะต้องวาดให้ตรงกับระบบที่จะติดจริง ไม่ใช่แบบทั่วไป เอกสารที่ต้องมี:

• Single Line Diagram แสดงการเชื่อมต่อของแผง อินเวอร์เตอร์ เมนเบรกเกอร์ และจุดเชื่อมต่อกริด
• สเปกชีตแผงโซล่าเซลล์ (Data Sheet) พร้อมค่า Voc, Isc, กำลังสูงสุด
• สเปกชีตอินเวอร์เตอร์ออนกริด พร้อมหมายเลขรุ่นที่ชัดเจน
• แบบแปลนตำแหน่งติดตั้งบนหลังคา (Layout Plan)

#1

อินเวอร์เตอร์ LUX POWER โซล่าเซลล์ ไฮบริด 14000W (14kW) 48V รุ่น SNA-EU 14000

4.9฿42,000ขาย 34

อินเวอร์เตอร์ไฮบริดออนกริด 14kW จาก Luxpower แบรนด์ที่ช่างติดตั้งออนกริดรู้จักกันดี — ตรงกับระบบที่บทความพูดถึงในแง่ขนาดและประเภทที่ต้องยื่นขออนุญาตการไฟฟ้า

ดูสินค้า

จุดที่คนมักพลาด — อินเวอร์เตอร์ต้องอยู่ในบัญชีรับรอง

นี่คือจุดที่ทำให้หลายโปรเจกต์ต้องหยุดชะงักกลางทาง การไฟฟ้าไม่รับอินเวอร์เตอร์ทุกยี่ห้อทุกรุ่น ต้องเป็นรุ่นที่ผ่านการทดสอบมาตรฐานและอยู่ในบัญชีที่ MEA หรือ PEA ประกาศไว้ บัญชีนี้อัปเดตเป็นระยะ ดาวน์โหลดได้จากเว็บไซต์การไฟฟ้าโดยตรง

ซื้ออินเวอร์เตอร์มาก่อนโดยไม่เช็กบัญชี แล้วพบทีหลังว่ารุ่นนั้นไม่อยู่ในรายการ — ต้องเปลี่ยนตัวใหม่ทั้งดุ้น ค่าอินเวอร์เตอร์ไม่ใช่ค่าเล็กน้อย เช็กก่อนกดสั่งเสมอ

#2

ไมโครอินเวอร์เตอร์ ออนกริด 4KW/6.5KW/10.5KW Solar Grid Tie Inverter เริ่มต้นโดยไม่ต้องใช้แบตเตอรี่ Microinverter

4.8฿4,790ขาย 26

ไมโครอินเวอร์เตอร์ออนกริด Grid Tie ที่ไม่ต้องใช้แบต — เป็นประเภทอุปกรณ์ที่ต้องผ่านกระบวนการขออนุญาตการไฟฟ้าก่อนเปิดระบบตามที่บทความเตือน

ดูสินค้า

ขั้นตอนยื่นเรื่องและระยะเวลาที่ต้องรอ

กระบวนการอนุมัติมีหลายด่าน แต่ละด่านมีกรอบเวลาที่การไฟฟ้ากำหนดไว้ รู้ล่วงหน้าจะได้วางแผนได้ว่าระบบจะเปิดใช้ได้จริงเมื่อไหร่

ยื่นคำขอเชื่อมต่อ — รอผลการพิจารณาเบื้องต้น

ยื่นเอกสารชุดแรกที่การไฟฟ้าเขตพื้นที่ที่ดูแลมิเตอร์บ้าน การไฟฟ้าจะพิจารณาว่าจุดเชื่อมต่อในพื้นที่นั้นรองรับระบบขนาดที่ขอได้ไหมทางเทคนิค ระยะเวลาขึ้นอยู่กับคิวงานและพื้นที่ บางเขตใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์ บางเขตอาจนานกว่านั้น ควรถามกรอบเวลาตั้งแต่วันยื่น

ตรวจสอบหน้างานและอนุมัติแบบ

หลังผ่านการพิจารณาเบื้องต้น เจ้าหน้าที่การไฟฟ้าอาจมาตรวจสอบหน้างานก่อนหรือหลังติดตั้ง ขึ้นอยู่กับขนาดระบบและนโยบายของเขตพื้นที่นั้น ช่วงนี้ต้องมีช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาต เป็นผู้รับผิดชอบงาน ไม่ใช่แค่ช่างทั่วไปที่ขึ้นหลังคาได้ งานไฟ DC จากแผงโซล่าเซลล์อันตรายกว่าที่หลายคนคิด กระแส DC ที่อาร์กแล้วไม่ดับเองเหมือน AC ต้องมีฟิวส์ DC และเบรกเกอร์ DC ที่ถูกสเปกคั่นทุกจุด

เปลี่ยนมิเตอร์เป็นสองทิศทาง (Bidirectional Meter) และเปิดระบบ

หลังได้รับการอนุมัติ การไฟฟ้าจะนัดเปลี่ยนมิเตอร์เป็นแบบสองทิศทาง ที่วัดได้ทั้งหน่วยที่ใช้จากกริดและหน่วยที่ส่งคืนกริด มิเตอร์ตัวนี้เป็นทรัพย์สินของการไฟฟ้า ไม่ต้องซื้อเอง แต่อาจมีค่าดำเนินการตามที่แต่ละพื้นที่กำหนด เมื่อเปลี่ยนมิเตอร์แล้วจึงเปิดระบบได้อย่างถูกกฎหมาย ไม่ใช่ก่อนหน้านั้น

ติดโดยไม่ขออนุญาต ความเสี่ยงที่คิดว่าไม่มีจนกว่าจะเจอ

หลายคนเลือกติดเงียบๆ ก่อนแล้วค่อยดู แต่ความเสี่ยงไม่ได้อยู่แค่ค่าปรับ มีเรื่องความปลอดภัยและสิทธิ์ประกันที่กระทบมากกว่านั้น

ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและกฎหมาย

อินเวอร์เตอร์ออนกริดที่ไม่มี Anti-Islanding Protection ที่ผ่านการรับรอง อาจยังฉีดกระแสกลับเข้าสายส่งในช่วงที่ไฟดับ ช่างไฟฟ้าที่ตัดสายเพื่อซ่อมโดยคิดว่าสายดับแล้วอาจได้รับกระแสไฟจากระบบของบ้านในละแวกนั้น นี่ไม่ใช่สถานการณ์สมมติ แต่เป็นเหตุผลหลักที่กฎหมายกำหนดให้ต้องผ่านการอนุมัติก่อน นอกจากนี้การเปิดระบบออนกริดโดยไม่ได้รับอนุญาตยังอาจผิดตาม พรบ.การประกอบกิจการพลังงาน

ประกันบ้านและสิทธิ์เคลมที่หายไป

ถ้าเกิดไฟไหม้หรือความเสียหายที่เกี่ยวข้องกับระบบไฟฟ้าในบ้าน บริษัทประกันมีสิทธิ์ตรวจสอบว่ามีการดัดแปลงระบบไฟฟ้าโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ ถ้าพบว่ามีการติดโซล่าเซลล์ออนกริดโดยไม่ผ่านการไฟฟ้า บริษัทประกันสามารถปฏิเสธการจ่ายค่าสินไหมได้ทั้งหมด ค่าซ่อมบ้านหลังไฟไหม้กับค่าติดตั้งโซล่าเซลล์ใหม่ให้ถูกต้องบวกกันแล้วเกินกว่าที่ประหยัดได้จากการข้ามขั้นตอนมาก

Net Metering และการขายไฟคืนกริด ได้จริงแค่ไหน

หลายคนติดโซล่าเซลล์ออนกริดเพราะอยากขายไฟที่เหลือคืนการไฟฟ้า ซึ่งทำได้จริงแต่มีเงื่อนไขที่ต้องรู้ก่อนคำนวณคืนทุน

Net Metering คืออะไร และบ้านพักอาศัยเข้าร่วมได้ไหม

Net Metering คือระบบที่หักลบหน่วยไฟที่ผลิตได้ออกจากหน่วยที่ใช้จากกริด ถ้าผลิตได้มากกว่าที่ใช้ในรอบบิล หน่วยส่วนเกินจะถูกนำไปคำนวณลดบิลหรือรับซื้อตามอัตราที่กำหนด ทั้ง MEA และ PEA มีโครงการ Solar Rooftop ภาคประชาชนที่เปิดรับบ้านพักอาศัย โดยทั่วไปขนาดระบบที่เข้าร่วมได้ต้องไม่เกินขีดจำกัดที่โครงการกำหนดในแต่ละรอบ ซึ่งต้องตรวจสอบกับการไฟฟ้าพื้นที่โดยตรงเพราะเงื่อนไขอาจเปลี่ยนแต่ละปี

อัตราที่รับซื้อและผลต่อการคืนทุน

อัตรารับซื้อไฟจากบ้านพักอาศัยต่ำกว่าราคาที่ซื้อไฟจากการไฟฟ้า ดังนั้นถ้าวางแผนโดยหวังรายได้จากการขายไฟอย่างเดียว ตัวเลขคืนทุนจะยาวกว่าที่โฆษณาชวนเชื่อในหลายที่บอก กลยุทธ์ที่คืนทุนได้เร็วกว่าคือใช้ไฟเองให้มากที่สุดในช่วงกลางวัน เช่น ตั้งเวลาเครื่องซักผ้า เครื่องปรับอากาศ หรืออุปกรณ์ที่กินไฟสูงให้ทำงานช่วงที่แผงผลิตไฟได้เต็มที่ แทนที่จะปล่อยให้ไฟไหลออกไปขายในราคาต่ำ

#6

Tuya แคลมป์มิเตอร์ Wi-Fi (รุ่น PJ) วัดพลังงานไฟฟ้าได้ 2 ทิศทาง ขนาด 80A ดูค่าและประวัติผ่านแอป

5.0฿506ขาย 41

แคลมป์มิเตอร์ Wi-Fi วัดพลังงาน 2 ทิศทาง — ใช้ติดตามพลังงานที่ส่งคืนกริดได้จริง ตรงกับ section Net Metering ที่บทความพูดถึงการวัดและตรวจสอบไฟที่ขายคืน

ดูสินค้า

การติดตามพลังงานแบบเรียลไทม์ช่วยให้รู้ว่าแต่ละวันผลิตได้เท่าไหร่ ใช้ไปเท่าไหร่ และส่งคืนกริดเท่าไหร่ ข้อมูลชุดนี้สำคัญมากสำหรับการคำนวณว่าระบบคืนทุนจริงตามที่ประเมินไว้หรือเปล่า และช่วยให้ปรับพฤติกรรมการใช้ไฟให้เข้ากับช่วงที่แผงผลิตได้สูงสุดได้ด้วย