ไฟตกแต่งสวนโซล่าเซลล์สว่างไม่ถึงเช้า เพราะแบตเสื่อมเร็วหรือติดตั้งผิดตำแหน่งกันแน่

แบตเตอรี่ในไฟสวนโซล่าเซลล์ทำงานยังไง และทำไมถึงเสื่อมเร็ว

ไฟตกแต่งสวนโซล่าเซลล์ทุกดวงมีแบตเตอรี่ขนาดเล็กซ่อนอยู่ข้างใน ส่วนใหญ่เป็น NiMH หรือ Li-ion ขนาดไม่กี่ร้อย mAh ความจุน้อยอยู่แล้ว ถ้าชาร์จได้ไม่เต็มทุกวัน อายุก็สั้นลงเร็วกว่าที่ควร

ความจุแบตกับชั่วโมงที่สว่างได้จริง

ไฟสวนโซล่าเซลล์ทั่วไปในราคาหลักร้อยมักใช้แบต NiMH ประมาณ 600–800 mAh หรือ Li-ion ขนาดเล็กที่ความจุใกล้เคียงกัน พอเพียงให้ LED สว่างได้ 6–8 ชั่วโมง ในสภาพที่ชาร์จเต็มจากแดดดีทั้งวัน

ปัญหาคือในชีวิตจริงแผงแทบไม่ได้แดดเต็มๆ ทุกวัน ถ้าชาร์จได้แค่ 60–70% ของความจุ ชั่วโมงที่สว่างได้จริงก็หายไปเกือบสองถึงสามชั่วโมงทันที แทนที่จะสว่างถึงตีสี่ ก็ดับตีสองแทน และถ้าวันไหนชาร์จได้แค่ครึ่งเดียว ไฟก็อาจดับก่อนเที่ยงคืนด้วยซ้ำ

#3

โคมไฟปักดินตกแต่งสวนโซล่าเซลล์ โคมไฟสนาม พลังงานแสงอาทิตย์ JD-X79A/JD-X89A

4.9฿267ขาย 54

โคมไฟปักดินตกแต่งสวน JD-X79A/JD-X89A ขนาด 5-8 วัตต์ — เป็นตัวอย่างไฟสวนโซล่าเซลล์ระดับกลางที่บทความกล่าวถึง ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจปัญหาของไฟประเภทนี้

ดูสินค้า

รอบชาร์จ-ดิสชาร์จกับอายุแบตที่หดสั้นลงทุกปี

แบต NiMH และ Li-ion ขนาดเล็กมีอายุการใช้งานเป็น "รอบชาร์จ" ไม่ใช่ปีปฏิทิน รอบชาร์จที่ดีที่สุดคือชาร์จเต็ม-ใช้จนเกือบหมด-ชาร์จใหม่ แต่ไฟสวนโซล่าเซลล์ทำแบบนั้นไม่ได้ทุกวัน เพราะแดดไม่แน่นอนและแผงเล็กมาก

พอชาร์จได้ไม่เต็มซ้ำๆ ทุกวัน แบตจะเสื่อมเร็วกว่าปกติมาก ในปีแรกความจุอาจยังใกล้เคียงของใหม่ แต่พอปีที่สองความจุที่ใช้ได้จริงอาจเหลือแค่ 60–70% ของตอนซื้อ และปีที่สามอาจเหลือไม่ถึงครึ่ง นั่นคือเหตุผลที่ไฟสวนที่เคยสว่างถึงเช้าตอนซื้อใหม่ๆ กลับดับเร็วขึ้นเรื่อยๆ โดยไม่ต้องมีอะไรพังเลย

ตำแหน่งติดตั้งที่ทำให้แผงชาร์จแบตได้ไม่เต็ม

แม้ไฟสวนโซล่าเซลล์จะวางขายในกล่องสวยงาม แต่ตำแหน่งที่ติดตั้งจริงในสวนมักไม่เหมือนภาพโฆษณา ต้นไม้ ชายคา และมุมรั้วทำให้แผงโดนแดดได้ไม่ถึงครึ่งวัน

เงาบางกับเงาหนา ผลต่างกันมากกว่าที่คิด

แผงโซล่าเซลล์ขนาดเล็กในไฟสวนไม่มีวงจรบายพาสไดโอดแบบแผงใหญ่ที่ใช้ติดหลังคา หมายความว่าเงาแม้แค่บางส่วนของแผงจะดึงประสิทธิภาพการชาร์จลงมากกว่าที่คิด ลวดรั้ว กิ่งไม้เล็กๆ หรือแม้แต่ใบไม้ที่พาดผ่านแผงช่วงบ่ายก็ทำให้ชาร์จได้แค่ 20–30% ของที่ควรได้ในช่วงนั้น

คนที่ปักไฟสวนริมรั้วบ้านแล้วเจอปัญหาดับเร็ว ลองสังเกตดูว่าช่วงบ่ายสองถึงสี่โมงเย็น แผงโดนเงารั้วหรือเงาต้นไม้ข้างบ้านบังหรือเปล่า บ่อยครั้งที่แผงได้แดดเต็มๆ แค่ช่วงเช้า แต่พอบ่ายเงาเริ่มทอดมาทับ การชาร์จก็แทบหยุดทั้งที่ยังเป็นเวลากลางวันอยู่

#2

ไฟปักสนาม LED ไฟโซล่าเซลล์ โคมไฟติดผนัง ตกแต่งสนามหญ้า และทางเดิน รุ่น PAE377 / PAE596

4.9฿105ขาย 57

ไฟปักสนาม LED โซล่าเซลล์ รุ่น PAE377/PAE596 ที่ระบุ 'ไฟสว่างนานแค่ไหน ขึ้นอยู่กับแสงแดดแต่ละวัน' — ตรงกับปัญหาตำแหน่งติดตั้งและการชาร์จแบตที่บทความพูดถึง

ดูสินค้า

มุมองศาแผงกับแดดเมืองไทยที่เปลี่ยนตามฤดู

ไฟสวนโซล่าเซลล์ส่วนใหญ่ออกแบบมาให้แผงวางราบหรือเอียงเล็กน้อย ซึ่งรับแดดได้ดีช่วงเที่ยงวันที่ดวงอาทิตย์อยู่สูง แต่เมืองไทยมีมุมดวงอาทิตย์ที่เปลี่ยนไปตามฤดูกาล หน้าหนาวดวงอาทิตย์ต่ำลงกว่าหน้าร้อนพอสมควร แผงที่วางราบจะรับแดดได้น้อยลงตามไปด้วย

หน้าฝนยิ่งหนักกว่า เพราะเมฆปกคลุมต่อเนื่องหลายวัน แดดที่ผ่านเมฆมาถึงแผงอาจเหลือแค่ 20–30% ของวันแดดจัด แบตเล็กที่ชาร์จได้น้อยอยู่แล้วก็ยิ่งสะสมพลังงานไม่พอใช้ทั้งคืน

ชายคาและหลังคาโปร่งที่คิดว่าโอเค แต่ไม่โอเค

เคสที่เจอบ่อยคือติดไฟสวนใต้ระแนงไม้หรือหลังคาโปร่งที่ดูเหมือนแดดส่องผ่านได้ แต่จริงๆ แล้วระแนงบังแดดทีละช่วงตลอดวันตามมุมที่ดวงอาทิตย์เคลื่อน แผงที่ควรได้แดด 5–6 ชั่วโมง อาจได้จริงแค่ 2–3 ชั่วโมง เพราะถูกบังสลับกันไปตลอด

อีกเคสที่เจอบ่อยคือปักไฟสวนใต้ชายคาบ้านเพราะกลัวฝน แต่ชายคายาวกันแดดช่วงเช้าและบ่ายออกไปหมด แผงได้แดดแค่ตอนเที่ยงที่ดวงอาทิตย์อยู่เหนือหัวพอดี แบตก็ชาร์จได้ไม่เต็มแม้ฟ้าจะโล่งทั้งวัน

หน้าฝนกับวันเมฆมาก ไฟสวนโซล่าเซลล์รับมือได้แค่ไหน

คนที่ซื้อไฟสวนโซล่าเซลล์มาใช้ช่วงหน้าแล้งมักพอใจ แต่พอหน้าฝนมาถึงก็เริ่มเจอปัญหาดับเร็วขึ้นเรื่อยๆ เพราะแบตขนาดเล็กไม่มีกันสำรองพอรับมือกับวันที่แดดหายหลายวันติดกัน

แดดหายสองสามวันติด แบตเหลือเท่าไหร่

แบตในไฟสวนโซล่าเซลล์ทั่วไปออกแบบมาให้รับพลังงานจากวันต่อวัน ไม่มีความจุสำรองสำหรับวันที่ไม่มีแดด ถ้าวันแรกชาร์จได้แค่ครึ่งเดียวเพราะเมฆมาก แบตก็เริ่มคืนนั้นด้วยพลังงานที่ไม่เต็ม ถ้าวันที่สองแดดยังไม่ออก แบตก็ชาร์จได้น้อยอีก สะสมสองวันแบตที่เหลือจริงอาจไม่พอสว่างแม้แต่ครึ่งคืน

ยิ่งไปกว่านั้น การที่แบตถูกดึงจนเกือบหมดซ้ำๆ โดยไม่ได้ชาร์จเต็มคืนถัดไป เป็นสภาวะที่ทำให้แบตเสื่อมเร็วที่สุด หน้าฝนที่ฝนตกต่อเนื่องสองถึงสามสัปดาห์จึงทำลายอายุแบตในไฟสวนโซล่าเซลล์ไปพอสมควรทุกปี

วิธีเลือกไฟสวนโซล่าเซลล์ให้รับมือหน้าฝนได้ดีขึ้น

ถ้าจะซื้อใหม่หรืออยากได้ตัวที่ทนหน้าฝนกว่าเดิม มีสิ่งที่ต้องดูก่อนตัดสินใจ

• ขนาดแผง — แผงที่ใหญ่กว่าตัวเรือนนิดหน่อยชาร์จได้เร็วกว่าในวันที่แดดอ่อน รุ่นที่แผงเล็กมากจนแทบมองไม่เห็นมักชาร์จได้น้อยแม้วันแดดดี
• ความจุแบต — รุ่นที่ระบุความจุชัดเจนน่าเชื่อถือกว่ารุ่นที่ไม่บอก ยิ่งความจุสูงยิ่งมีกันสำรองสำหรับวันเมฆมาก
• โหมดปรับความสว่าง — รุ่นที่ปรับความสว่างได้หรือมีโหมดกะพริบช่วยยืดเวลาสว่างได้จริงในวันที่แบตชาร์จได้น้อย
• กันน้ำ IP65 ขึ้นไป — หน้าฝนฝนตกหนัก ไฟที่กันน้ำได้ไม่ดีพอจะเสียจากน้ำซึมก่อนแบตจะเสื่อมด้วยซ้ำ

รุ่นที่แบตความจุสูงกว่าค่าเฉลี่ยของตลาดจะเห็นความต่างชัดที่สุดในช่วงหน้าฝน เพราะมีพลังงานสำรองมากพอให้สว่างเต็มคืนแม้วันก่อนหน้าแดดน้อย

#1

Randy ไฟ UFO รุ่น Ultron แบตความจุสูง เหล็กกัลวาไนซ์ แข็งแรง ทนสนิม ไฟสนามโซล่าเซลล์ สว่างถึงเช้า

4.9฿1,990ขาย 207

ไฟ UFO รุ่น Ultron มีแบตความจุ 60000mAh (สูงกว่าทั่วไป 12000-20000mAh) — แก้ปัญหาแบตเสื่อมเร็วและดับกลางดึกที่บทความเตือน เหมาะสำหรับสวนที่ต้องการสว่างถึงเช้า

ดูสินค้า

วิธีแก้และยืดอายุไฟสวนโซล่าเซลล์ที่ดับเร็ว

ก่อนตัดสินใจซื้อใหม่ มีหลายอย่างที่ทำได้กับของที่มีอยู่ ทั้งย้ายตำแหน่ง ทำความสะอาดแผง หรือเปลี่ยนแบตเตอรี่ถ้ารุ่นนั้นทำได้ บางเรื่องแก้ได้ใน 10 นาทีและเห็นผลคืนเดียวกัน

ย้ายตำแหน่งและทำความสะอาดแผง ทำได้เองก่อนเลย

วิธีเช็กง่ายที่สุดคือออกไปดูแผงตอนเที่ยงวัน ถ้าช่วงนั้นแผงยังโดนเงาบังอยู่ นั่นคือปัญหาชัดเจน เพราะเที่ยงวันคือช่วงที่แดดแรงที่สุดและควรชาร์จได้มากที่สุด

ลองทำตามลำดับนี้ก่อน

• เช็กเงาตอนเที่ยง — ถ้ามีเงาบังแม้แต่บางส่วน ให้ย้ายหรือหมุนทิศไฟให้แผงโล่งขึ้น
• ทำความสะอาดแผง — ฝุ่น คราบน้ำ หรือมูลนกที่เกาะแผงลดการชาร์จได้มาก เช็ดด้วยผ้าชื้นเบาๆ แค่นั้นพอ
• ย้ายออกจากชายคาหรือระแนง — แม้จะกลัวฝน แต่แผงต้องการแดดมากกว่าต้องการหลังคา ไฟที่กันน้ำ IP65 วางกลางแจ้งได้สบาย

สามขั้นนี้ไม่มีค่าใช้จ่าย แต่หลายเคสทำแล้วไฟกลับมาสว่างถึงเช้าได้โดยไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่ม

#5

ไฟคลิปโซล่า ไฟโซล่าเซลล์ โคมไฟสนาม ความสว่างสูง มีเซ็นเซอร์อัตโนมัติ กันน้ำ IP65 หนีบได้ทุกที่

4.9฿67ขาย 31

ไฟคลิปโซล่า รุ่นอัปเกรด มีเซ็นเซอร์อัตโนมัติ กันน้ำ IP65 — ความสว่างสูงและติดตั้งได้ทุกที่ ช่วยแก้ปัญหาตำแหน่งติดตั้งที่ผิดที่บทความเตือน

ดูสินค้า

เปลี่ยนแบตเตอรี่หรือซื้อรุ่นใหม่ที่แผงใหญ่กว่า

ไฟสวนโซล่าเซลล์บางรุ่นเปิดฝาด้านล่างแล้วเปลี่ยนแบตได้ ถ้าของที่มีอยู่ใช้มาเกิน 2 ปี แล้วดับเร็วชัดเจนทั้งที่ตำแหน่งดีและแผงสะอาด การเปลี่ยนแบตใหม่ที่ความจุเท่าเดิมหรือสูงกว่าจะเห็นผลทันที แบต LiFePO4 ขนาด 32650 ที่ระบุความจุชัดเจนเป็นตัวเลือกที่อายุใช้งานยืนกว่า NiMH รุ่นเดิมพอสมควร

#4

แบตเตอรี่ LiFePo4 32650 Battery 3.2V 6500 mAh แบตเตอรี่ลิเธียมฟอสเฟต สำหรับไฟโซล่าเซลล์ LED ใช้ในงานโซล่าเซลล์ UPS

4.8฿333ขาย 72

แบตเตอรี่ LiFePO4 32650 3.2V 6500mAh — ชื่อสินค้าระบุชนิดแบตและความจุ ใช้ได้กับไฟโซล่าเซลล์ LED ตรงกับการเลือกแบตความจุสูงที่บทความแนะนำ

ดูสินค้า

แต่ถ้ารุ่นที่มีอยู่เปลี่ยนแบตไม่ได้ และตำแหน่งติดตั้งดีอยู่แล้ว ทางออกที่คุ้มกว่าคือเลือกรุ่นใหม่ที่แผงใหญ่ขึ้นและแบตความจุสูงขึ้น อย่าเลือกจากความสว่างหน้ากล่องอย่างเดียว ดูขนาดแผงจริงและดูว่าระบุความจุแบตชัดเจนหรือเปล่า รุ่นที่ไม่บอกความจุแบตมักเป็นสัญญาณว่าความจุน้อยกว่าที่ควร

#7

YOOKIE ไฟโซล่าเซลล์ ไฟปักสนาม ไฟสปอตไลท์ LED โคมไฟสนาม ไฟตกแต่งสวน พลังงานแสงอาทิตย์ แสงสนามหญ้า Solar Light เหลือง

4.8฿159ขาย 45

ไฟสปอตไลท์ LED โซล่าเซลล์ YOOKIE ราคา 159 บาท — ตัวเลือกระดับกลางสำหรับผู้อ่านที่ต้องการปรับปรุงตำแหน่งติดตั้งหรือเปลี่ยนไฟที่ดับเร็ว

ดูสินค้า

อ่านคู่กัน: ไฟโซล่าเซลล์ตกแต่งสวน