อินเวอร์เตอร์ที่ขึ้นทะเบียนการไฟฟ้า ดูตรงไหนถึงรู้ว่าใช้ได้จริงก่อนจ่ายเงิน

ทำไมอินเวอร์เตอร์ on-grid ต้องขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า

ก่อนจะรู้ว่าเช็คยังไง ต้องเข้าใจก่อนว่าทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ และทำไมการไฟฟ้าถึงไม่รับอินเวอร์เตอร์ทุกตัวที่วางขายในตลาด

ระบบ on-grid ต่อขนานกับสายการไฟฟ้า ไม่ใช่ระบบปิด

ระบบออฟกริดที่นอนนาหรือกระท่อมปลายนาใช้กัน ไฟวิ่งอยู่ในวงจรปิดของตัวเอง ไม่ไปแตะสายสาธารณะ แต่ระบบ on-grid ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง — ไฟที่ผลิตได้จากแผงบนหลังคาวิ่งผ่านอินเวอร์เตอร์แล้วขนานเข้ากับสายของการไฟฟ้าจริงๆ ซึ่งหมายความว่าถ้าอินเวอร์เตอร์มีปัญหา ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่ในบ้านคุณ แต่อาจลามไปถึงสายสาธารณะและบ้านข้างเคียงในสายเดียวกันได้ การไฟฟ้าจึงต้องกำหนดว่าอุปกรณ์อะไรต่อเข้าระบบของเขาได้บ้าง

Anti-islanding คือฟีเจอร์ที่การไฟฟ้าบังคับ

ฟังก์ชันที่ขาดไม่ได้คือ anti-islanding protection — เมื่อไฟกริดดับ อินเวอร์เตอร์ต้องหยุดจ่ายไฟเข้าสายทันที เพราะช่างการไฟฟ้าที่เข้ามาซ่อมสายที่ "ดับแล้ว" อาจโดนไฟจากอินเวอร์เตอร์ที่ยังทำงานอยู่ได้ อินเวอร์เตอร์ที่ไม่ผ่านมาตรฐานอาจไม่มีฟังก์ชันนี้ หรือมีแต่ทำงานผิดพลาด — ความเสี่ยงนี้ไม่ใช่แค่เรื่องกฎระเบียบ แต่เป็นเรื่องชีวิตคนซ่อมสาย

ใครเป็นคนกำหนด และกำหนดอะไรบ้าง

ในไทยมีสองหน่วยงานที่ดูแลเรื่องนี้แยกกัน คือ การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) แต่ละหน่วยงานมีรายชื่ออินเวอร์เตอร์ที่รับรองเป็นของตัวเอง ไม่ได้ใช้รายชื่อเดียวกัน มาตรฐานที่อ้างอิงหลักคือ IEC 62109 และข้อกำหนดการต่อขนานกริดของแต่ละหน่วยงาน สิ่งที่ต้องผ่านก่อนขึ้นรายชื่อมีหลายอย่าง เช่น

• ผ่านการทดสอบ anti-islanding ตามมาตรฐานที่กำหนด
• มีระบบป้องกันแรงดันและความถี่เกิน/ต่ำกว่าเกณฑ์
• ยื่นเอกสารและผ่านกระบวนการรับรองของการไฟฟ้าไทยโดยตรง

ถ้าอินเวอร์เตอร์ที่ซื้อมาไม่อยู่ในรายชื่อของหน่วยงานที่รับผิดชอบพื้นที่บ้านคุณ การยื่นขอต่อระบบจะไม่ผ่านตั้งแต่ต้น ไม่มีทางเลี่ยง

ที่เคยเข้าใจผิดเรื่องอินเวอร์เตอร์ขึ้นทะเบียน

หลายคนที่ติดตั้ง solar rooftop ครั้งแรกมักเจอความเข้าใจผิดชุดเดิม ก่อนที่จะรู้ว่าต้องเช็คอะไรจริงๆ

เข้าใจผิดว่า ยี่ห้อดัง = ขึ้นทะเบียนแล้วทุกรุ่น

แบรนด์ใหญ่ที่รู้จักกันดีในวงการโซล่าเซลล์มีสินค้าหลายสิบรุ่น แต่ไม่ใช่ทุกรุ่นที่ยื่นขอรับรองในไทย บางรุ่นผ่านแค่ กฟน. แต่ยังไม่ผ่าน กฟภ. บางรุ่นที่ขายในไทยเป็นรุ่นตลาดต่างประเทศที่ไม่เคยยื่นขอเลย การเช็คต้องเช็คเป็น รุ่นต่อรุ่น ไม่ใช่เชื่อชื่อแบรนด์

เข้าใจผิดว่า มี CE mark หรือ IEC ก็พอแล้ว

CE mark คือมาตรฐานยุโรป IEC คือมาตรฐานสากล — ทั้งสองอย่างนี้บอกได้ว่าของผ่านการทดสอบตามเกณฑ์นั้นๆ แต่ ไม่ได้แปลว่าการไฟฟ้าไทยรับรองโดยอัตโนมัติ กระบวนการขึ้นทะเบียนกับ กฟน. และ กฟภ. เป็นกระบวนการแยกต่างหาก ผู้ผลิตหรือตัวแทนในไทยต้องยื่นเองและผ่านการทดสอบของการไฟฟ้าไทยเพิ่มเติม ของที่มีสติ๊กเกอร์ CE ติดมาเต็มกล่องแต่ไม่อยู่ในรายชื่อก็คือยังไม่ผ่าน

เข้าใจผิดว่า ช่างติดตั้งจะจัดการให้เอง

เรื่องนี้เจอบ่อยมาก — ช่างบางรายขายอินเวอร์เตอร์ที่ยังไม่ขึ้นทะเบียนพร้อมกับบอกว่า "ผ่านได้" หรือ "ผมจัดการให้ได้" ซึ่งในทางปฏิบัติทำไม่ได้ เพราะการไฟฟ้าเช็คจากรายชื่อที่ประกาศไว้ ไม่ใช่จากคำพูดช่าง เจ้าของบ้านที่เป็นคนจ่ายเงินและเป็นเจ้าของระบบต้องรู้วิธีเช็คเองด้วย ไม่ใช่ฝากทุกอย่างไว้กับช่างแล้วหวังว่าจะโชคดี

วิธีเช็คอินเวอร์เตอร์ขึ้นทะเบียนก่อนซื้อ ทำได้เองในไม่กี่นาที

การเช็คไม่ได้ซับซ้อน แต่ต้องรู้ว่าต้องดูจากแหล่งไหน เพราะข้อมูลที่ถูกต้องมีอยู่แค่ที่เดียว

เข้าเว็บการไฟฟ้าโดยตรง ไม่ใช่เชื่อหน้าร้าน

แหล่งข้อมูลที่เชื่อได้คือเว็บไซต์ กฟน. และ กฟภ. โดยตรง ทั้งสองมีรายชื่ออินเวอร์เตอร์ที่ผ่านการรับรองและอัปเดตอยู่เสมอ ข้อมูลในหน้าร้านออนไลน์หรือในโบรชัวร์ช่างอาจล้าสมัยหรือตีความผิด วิธีใช้รายชื่อนี้ไม่ยาก

• เปิดเว็บ กฟน. หรือ กฟภ. ตามพื้นที่บ้านคุณ
• ค้นหาด้วยชื่อแบรนด์หรือ model number ที่จะซื้อ
• เจอชื่อในรายชื่อ = ผ่าน / ไม่เจอ = ยังไม่ผ่าน ไม่มีตรงกลาง

ถ้าร้านบอกว่าขึ้นทะเบียนแล้ว ให้ขอชื่อรุ่นเต็มแล้วไปเช็คเองในรายชื่อ อย่าเชื่อคำพูดอย่างเดียว

เช็คว่าขึ้นทะเบียนกับ กฟน. หรือ กฟภ. หรือทั้งคู่

กฟน. ดูแลพื้นที่ กรุงเทพฯ นนทบุรี และสมุทรปราการ ส่วน กฟภ. ดูแลพื้นที่ต่างจังหวัดทั้งหมด อินเวอร์เตอร์บางรุ่นผ่านแค่หน่วยงานเดียว ถ้าบ้านคุณอยู่ต่างจังหวัดแต่อินเวอร์เตอร์ผ่านแค่ กฟน. ก็ยื่นขอต่อระบบกับ กฟภ. ไม่ได้อยู่ดี ต้องเช็คให้ตรงกับพื้นที่จริงของบ้านคุณ

ดูรุ่นให้ตรง ไม่ใช่แค่ชื่อแบรนด์

จุดที่คนพลาดบ่อยคือเทียบแค่ชื่อแบรนด์แล้วคิดว่าตรงแล้ว แต่จริงๆ ต้องเทียบ model number ทุกตัวอักษร รุ่นเดียวกันแต่ต่างขนาด kW อาจผ่านการรับรองไม่เหมือนกัน เช่น รุ่น X-5000 ผ่านแล้ว แต่ X-3000 ยังไม่ผ่าน วิธีที่ดีที่สุดคือถ่ายรูปป้ายสเปกของอินเวอร์เตอร์ที่จะซื้อ แล้วเอา model number นั้นไปเทียบกับรายชื่อทีละตัวอักษร

#2

ออนกริด ไมโครอินเวอร์เตอร์ 4/6.5/10.5KW Grid Tie Inverter ไม่จำเป็นต้องเริ่มแบตเตอรี่ MPPT วางซ้อนกันได้ พลังงานแสงอาทิตย์

4.7฿4,760ขาย 71

ไมโครอินเวอร์เตอร์ออนกริดอีกรุ่น ขายดีกว่า (sold=71) — ใช้เป็นตัวอย่างของที่คนซื้อบ่อยในหมวดออนกริด ซึ่งบทความเตือนให้เช็ครายชื่อขึ้นทะเบียนก่อนกดสั่ง

ดูสินค้า

ไมโครอินเวอร์เตอร์ออนกริดอย่างรุ่นนี้คือตัวอย่างของสินค้าในหมวดที่ต้องเช็ครายชื่อก่อนทุกครั้ง — ไม่ว่าจะซื้อรุ่นไหนก็ตาม ขั้นตอนเช็คเหมือนกันหมด

อินเวอร์เตอร์ที่ไม่ขึ้นทะเบียน ใช้กับระบบออฟกริดได้ไหม

คำถามนี้เกิดขึ้นบ่อยมาก โดยเฉพาะคนที่ซื้ออินเวอร์เตอร์ราคาถูกมาแล้ว แล้วพบทีหลังว่าไม่ผ่านรายชื่อการไฟฟ้า

ออฟกริดไม่ต้องขออนุญาต แต่มีเงื่อนไข

ระบบออฟกริดที่ไม่ต่อขนานกับสายสาธารณะ ไม่จำเป็นต้องใช้อินเวอร์เตอร์ที่ขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า — ระบบนอนนา กระท่อมในไร่ที่ไฟยังเข้าไม่ถึง หรือระบบสำรองไฟที่แยกออกจากกริดจริงๆ ใช้อินเวอร์เตอร์ออฟกริดได้โดยไม่ต้องขออนุญาต แต่ต้องมั่นใจจริงๆ ว่าระบบแยกออกจากกริดสาธารณะทุกจุด ไม่ใช่ต่อขนานแบบไม่เป็นทางการ

#6

อินเวอร์เตอร์ หม้อแปลงเทอร์รอย Inverter off grid โซลาร์เซลล์ พีคได้ เทอร์รอยด์ เพียวไซน์ Pure Sine แปลงไฟบ้าน

4.9฿11,500ขาย 24

อินเวอร์เตอร์ออฟกริด pure sine wave จาก Chang Store — ใช้เป็นตัวอย่างของที่ไม่ต้องขึ้นทะเบียนออนกริด เหมาะกับ section ที่บทความอธิบายความต่างระหว่างออนกริดกับออฟกริด

ดูสินค้า

อินเวอร์เตอร์ออฟกริดเพียวไซน์เวฟแบบนี้ใช้กับระบบที่ไม่ต่อขนานกริดได้โดยไม่ต้องผ่านกระบวนการขึ้นทะเบียน — เหมาะกับงานนอกกริด ไม่เหมาะกับงาน solar rooftop ที่จะขายไฟคืน

ระวังอินเวอร์เตอร์ hybrid ที่มีโหมด on-grid ซ่อนอยู่

อินเวอร์เตอร์ hybrid บางรุ่นออกแบบมาให้ทำงานได้ทั้งออฟกริดและออนกริดในตัวเดียว ถ้าตั้งค่าผิดหรือต่อสายผิดพลาด อาจกลายเป็นระบบ on-grid โดยไม่ตั้งใจ ซึ่งถ้าไม่ได้ขออนุญาตและอินเวอร์เตอร์ไม่ได้ขึ้นทะเบียน ก็ผิดกฎหมายทันที อินเวอร์เตอร์ hybrid ที่มีฟังก์ชัน grid-tie ในตัวต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง และถ้าจะใช้โหมด on-grid ต้องผ่านกระบวนการขออนุญาตเหมือนกัน

#5

AOYANG MPPT 6.2kw บนกริด / อินเวอร์เตอร์ไฮบริดนอกกริด 48Vdc 280VAC อินเวอร์เตอร์พลังงานแสงอาทิตย์

4.5฿5,900ขาย 3

อินเวอร์เตอร์ไฮบริด 6.2kW ออนกริด/ออฟกริด — ใช้ประกอบ section อินเวอร์เตอร์ที่ไม่ขึ้นทะเบียนใช้กับออฟกริดได้ไหม เพราะเป็นรุ่นที่ทำงานได้ทั้งสองโหมด

ดูสินค้า

รุ่นที่ทำงานได้ทั้งออนกริดและออฟกริดแบบนี้ต้องอ่านคู่มือให้ชัดก่อนตั้งค่า และถ้าจะใช้โหมด on-grid ต้องเช็ครายชื่อขึ้นทะเบียนก่อนต่อระบบ

สัญญาณที่บอกว่าอินเวอร์เตอร์ตัวนั้นอาจมีปัญหาเรื่องมาตรฐาน

นอกจากเช็คจากรายชื่อการไฟฟ้าแล้ว ยังมีสัญญาณเตือนที่ดูได้จากตัวสินค้าและหน้าร้านก่อนตัดสินใจ

ราคาต่ำกว่าตลาดมากผิดปกติ

อินเวอร์เตอร์ on-grid ที่ผ่านมาตรฐานและขึ้นทะเบียนการไฟฟ้าแล้วมีต้นทุนซ่อนอยู่ในราคา — ค่าทดสอบ ค่ายื่นเอกสาร ค่าตัวแทนในไทย สิ่งเหล่านี้บวกเข้าในราคาสินค้าทั้งหมด อินเวอร์เตอร์ on-grid ที่ราคาต่ำผิดปกติเมื่อเทียบกับรุ่นที่ขึ้นทะเบียนแล้ว มักหมายความว่าข้ามขั้นตอนเหล่านี้ไป ไม่ใช่ว่าของดีแต่ราคาถูก

ไม่มีเอกสารรับรองให้ดูก่อนซื้อ

ร้านที่ขายอินเวอร์เตอร์ที่ผ่านการรับรองจากการไฟฟ้าจริงๆ มักมีเอกสาร approval letter หรืออย่างน้อยสามารถบอกได้ว่าอยู่ในรายชื่อ กฟน. หรือ กฟภ. ลองถามก่อนสั่ง — ถ้าร้านตอบไม่ได้ หรือบอกว่า "ไม่จำเป็น" หรือ "ผ่านได้แน่นอน" โดยไม่มีหลักฐาน ให้ระวัง ร้านที่ขายของที่ขึ้นทะเบียนแล้วจริงๆ จะตอบคำถามนี้ได้ทันที

สเปกในหน้าร้านไม่ตรงกับป้ายสินค้าจริง

สเปกโม้บนหน้าร้านออนไลน์มีให้เห็นบ่อย — ระบุ kW เกินกว่าที่อินเวอร์เตอร์ทำได้จริง หรืออ้างว่าผ่านมาตรฐานที่ไม่มีในเอกสารจริง วิธีง่ายที่สุดคือขอรูปป้ายสเปกจริงของตัวสินค้าจากร้านก่อนตัดสินใจ แล้วเอา model number ที่เห็นในรูปไปเช็คกับรายชื่อการไฟฟ้าด้วยตัวเอง ถ้าร้านไม่ยอมส่งรูปให้ดู นั่นก็เป็นคำตอบในตัวมันเองแล้ว

#1

ไมโครอินเวอร์เตอร์ ออนกริด 4KW/6.5KW/10.5KW Solar Grid Tie Inverter เริ่มต้นโดยไม่ต้องใช้แบตเตอรี่ Microinverter

4.8฿4,790ขาย 26

ไมโครอินเวอร์เตอร์ออนกริดตรงกับเรื่องที่บทความพูดถึง — เป็นประเภทที่ต้องขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้าก่อนต่อระบบ ใช้เป็นตัวอย่างประกอบ section วิธีเช็คและสัญญาณเตือนได้ตรงจุด

ดูสินค้า

ไมโครอินเวอร์เตอร์ออนกริดทุกตัวในหมวดนี้ต้องผ่านการเช็ครายชื่อก่อนเสมอ ไม่ว่าหน้าร้านจะเขียนว่าอะไรก็ตาม — ให้ยึดรายชื่อของ กฟน. หรือ กฟภ. เป็นหลัก